پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیانقانون دائمی مالیات بر ارزش افزودهنکات و دانستنی های بیشتر از قانون مالیات بر ارزش افزوده
رفع ابهام از مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400
نوع:بخشنامه شماره: 200/1405/27 تاریخ صدور: 1405/03/25 مرجع تصویب: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
نظر به اینکه مطابق بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، «کتمان معامله، بیشاظهاری مالیات و عوارض خريد يا کماظهاری مالیات و عوارض فروش، ثبت معامله خود به نام غیر يا معامله غیر به نام خود، استناد به اسناد صوری و هر عمل ديگری که به کماظهاری مالیات يا استرداد غیر واقعی منجر شود: دو برابر مالیات و عوارض پرداخت نشده تا موعد مقرر در ماده (4) اين قانون و در صورت تکرار تخلف قبل از دو سال، سه برابر مالیات پرداخت نشده»، مشمول جریمه میباشد و با عنایت به سوالات و ابهامات مطروحه توسط ادارات امور مالیاتی در خصوص مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند مذکور، مقرر میدارد:
الف- 1-در صورتی که مؤدی دارای مانده بدهی ابرازی مالیات بر ارزش افزوده باشد و بدهی وی به علت ارتکاب به تخلفات مذکور در بند یاد شده افزایش یابد، میزان بدهی ایجاد شده ناشی از تخلفات موضوع بند صدرالذکر (پرداخت نشده تا موعد مقرر ماده (4) قانون) به عنوان مأخذ محاسبه جریمه قرار میگیرد. مثال 1: مؤدی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را با مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض فروش و مبلغ 70 ریال مالیات و عوارض خرید (منتج به میزان بدهی ابرازی به مبلغ 30 ریال) تسلیم نموده است. براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 120 ریال و اعتبار قابل قبول 50 ریال تعیین گردیده است. در این حالت مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، مبلغ 40 ریال میباشد. 2-در صورتی که مؤدی فاقد مانده بدهی ابرازی مالیات بر ارزش افزوده باشد و ارتکاب به تخلفات مطروحه منجر به ایجاد بدهی گردد، میزان بدهی ایجاد شده ناشی از تخلفات موضوع بند صدرالذکر (پرداخت نشده تا موعد مقرر ماده (4) قانون) به عنوان مأخذ محاسبه جریمه قرار میگیرد. مثال 2: مؤدی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را با مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض فروش و مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض خرید (فاقد مانده بدهی ابرازی) تسلیم نموده است. براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 120 ریال و اعتبار قابل قبول 70 ریال تعیین گردیده است. در این حالت مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، مبلغ 50 ریال میباشد. مثال 3: مؤدی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را با مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض فروش و مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض خرید (فاقد مانده بدهی ابرازی) تسلیم نموده است؛ لیکن علیرغم عدم وجود مانده بدهی، برای این دوره مبلغ 30 ریال پرداختی نیز در موعد مقرر ماده (4) قانون داشته است. از طرفی بر اساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 140 ریال و اعتبار قابل قبول 90 ریال تعیین شده است. در این حالت مؤدی تا سقف مازاد پرداختی (30 ریال) مشمول جریمه یادشده نبوده و مأخذ جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، مبلغ 20 ریال میباشد که به شرح ذیل محاسبه میگردد: 20= (30)-(40+10) 3-در صورتی که مؤدی دارای مانده بستانکار مالیات بر ارزش افزوده باشد، بدهی ایجاد شده ناشی از ارتکاب به تخلفات موضوع بند صدرالذکر، تا میزان مبلغ بستانکاری (حسب مورد در هریک از مراحل تسلیم یا مسترد نمودن اظهارنامه، رسیدگی و دادرسی مالیاتی)، منجر به اخذ جریمه نخواهد شد و مازاد بر مبلغ بستانکاری، به میزان بدهی ایجاد شده که ناشی از موارد مندرج در بند (ب) ماده (36) باشد، مشمول جریمه میگردد. مثال4: مؤدی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را با مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض فروش و مبلغ 120 ریال مالیات و عوارض خرید (منتج به میزان بستانکاری ابرازی به مبلغ 20 ریال) تسلیم نموده است. براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 110 ریال و اعتبار قابل قبول 120 ریال تعیین گردیده است. در این حالت مؤدی فاقد مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 میباشد و لذا جریمه موضوع این بند، قابل مطالبه نیست. مثال5: چنانچه در مثال فوق، براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 110 ریال و اعتبار قابل قبول نیز 110 ریال تعیین شود. در این حالت نیز مؤدی فاقد مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 میباشد. مثال6: چنانچه در مثال فوق، براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 150 ریال و اعتبار قابل قبول 110 ریال تعیین شود. در این حالت مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، مبلغ 40 ريال میباشد. 4-در صورتی که مؤدی دارای مانده بستانکاری انتقالی از دوره قبل باشد و مشخص شود تمام یا بخشی از این بستانکاری غیرواقعی بوده و این انتقال باعث کاهش بدهی یا افزایش بستانکاری دوره جاری شده است، تا میزان مانده بستانکاری (حسب مورد در هریک از مراحل تسلیم یا مسترد نمودن اظهارنامه، رسیدگی و دادرسی مالیاتی)، منجر به اخذ جریمه نخواهد شد و درصورت ایجاد بدهی، به میزان بدهی ایجاد شده که ناشی از موارد مندرج در بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 باشد، مشمول جریمه میگردد. مثال 7: مؤدی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را با مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض فروش و مبلغ 30 ریال مالیات و عوارض خرید و بستانکاری انتقالی از دوره قبل به مبلغ 180 ریال (منتج به میزان بستانکاری ابرازی دوره جاری به مبلغ 110 ریال) تسلیم نموده است. براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 120 ریال و اعتبار قابل قبول 30 ریال تعیین گردیده است و مبلغ 130ریال از بستانکاری انتقالی مورد تائید قرار گرفته است. در این حالت مؤدی فاقد مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 در این دوره میباشد. مثال 8: چنانچه در مثال فوق، براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 140 ریال و اعتبار قابل قبول 20 ریال تعیین شود و مبلغ 120ریال از بستانکاری انتقالی مورد تائید قرار گیرد. در این حالت مؤدی فاقد مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 در این دوره میباشد. مثال 9: چنانچه در مثال فوق، براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 120 ریال و اعتبار قابل قبول 20 ریال تعیین شود و مبلغ 90 ریال از بستانکاری انتقالی مورد تائید قرار گیرد. در این حالت مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 در این دوره به مبلغ 10 ریال میباشد. مثال 10: مؤدی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را با مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض فروش، مبلغ 30 ریال میزان مالیات و عوارض خرید و مبلغ 70 ریال بستانکاری انتقالی از دوره قبل (فاقد مانده بدهی ابرازی) تسلیم نموده است. براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 120 ریال و اعتبار قابل قبول 30 ریال تعیین گردیده است و بستانکاری انتقالی مورد تائید قرار نگرفته است. در این حالت مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 در این دوره به مبلغ 90 ریال میباشد. 5-در صورتی که مؤدی دارای مانده بستانکاری باشد (بستانکاری بابت دوره جاری یا انتقالی از دوره قبل)که منجر به استرداد غیرواقعی در این دوره شده، در این حالت مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون یادشده، برابر با مبلغ بدهی ایجاد شده میباشد. بدیهی است چنانچه در اثر ارتکاب به تخلفات مذکور در بند یادشده علاوه بر استرداد غیرواقعی، بدهی نیز ایجاد گردد؛ مأخذ محاسبه جریمه بند (ب) ماده مذکور، مبلغ مسترد شده غیرواقعی و بدهی ایجاد شده خواهد بود. مثال 11: مؤدی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را به مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض فروش و مبلغ 130 ریال مالیات و عوارض خرید (منتج به میزان بستانکاری ابرازی به مبلغ 30 ریال) تسلیم نموده است. بر اساس اظهارنامه تسلیمی مؤدی مبلغ 30 ریال به مؤدی مسترد گردیده است. پس از آن بر اساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 100 ریال و اعتبار قابل قبول 100 ریال تعیین گردیده است. در این حالت با توجه به مبلغ 30 ریال استرداد غیر واقعی، مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون، 30 ریال میباشد. مثال 12: چنانچه در مثال فوق، بر اساس اظهارنامه تسلیمی مؤدی مبلغ 30 ریال به مؤدی مسترد شده و پس از آن بر اساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 100 ریال و اعتبار قابل قبول 120 ریال تعیین گردیده باشد، در این حالت با توجه به مبلغ 10 ریال استرداد غیرواقعی، مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون ، 10 ریال میباشد. مثال 13: چنانچه در مثال فوق، بر اساس اظهارنامه تسلیمی مؤدی مبلغ 30 ریال به مؤدی مسترد شده و پس از آن براساس گزارش رسیدگی میزان مالیات و عوارض فروش 140 ریال و اعتبار قابل قبول 90 ریال تعیین گردیده باشد، در این حالت با توجه به مبلغ 30 ریال استرداد غیرواقعی و 50 ریال بدهی پرداخت نشده، مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون ، 80 ریال میباشد.
ب- ادارات امور مالیاتی چنانچه انجام تخلفات بند (ب) ماده (36) قانون پیشگفته را از طرق مختلف از جمله ترتیبات مقرر در ماده (9) قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، احراز وحسب مورد به صورت مکتوب یا از طریق کارپوشه سامانه مؤدیان به اطلاع مؤدی نرسانده باشند، مجاز به اخذ جریمه تکرار تخلف موضوع بند یادشده تا تاریخ قبل از اعلام نخواهند بود. در اجرای این بند، ابلاغ برگ مطالبه (با رعایت بند (چ) این بخشنامه) نیز در حکم اطلاعرسانی مکتوب به مؤدی میباشد. مثال 14: مؤدی در دوره بهار 1403 مرتکب تخلف کتمان معامله گردیده است. متعاقباً همین تخلف(کتمان معامله)، را در تاریخهای 1404/10/06 و 1404/12/05 تکرار نموده باشد. چنانچه نتیجه رسیدگی دوره بهار 1403 یا تخلف انجام شده را به یکی از روش های بند (ب) فوق حسب مورد، در تاریخ 1404/11/08 به مودی ابلاغ شده باشد، جریمه تکرار تخلف قبل از دو سال، به تخلف انجام شده در تاریخ 1404/10/06 تعلق نگرفته و به تخلف مورخ 1404/12/05(بعد از اطلاع رسانی) تعلق میگیرد.همچنین در صورتی که تخلف در دوره زمستان سال 1404 رخ داده باشد و تاریخ دقیق آن، براساس اسناد و مدارک، قابل تعیین نباشد به این تخلف نیز جریمه تکرار تخلف قبل از دو سال تعلق نگرفته و از دوره بعد از آن تا دو سال از تاریخ اعلام جریمه به آن تعلق می گیرد. از طرف دیگر در صورتی که جریمه ای در دوره زمستان سال 1406 انجام شده باشد و بتوان تاریخ آن را دقیق و به روز مشخص نمود و آن تاریخ قبل از پایان دو سال از تاریخ اطلاع رسانی تخلف باشد جریمه تکرار تخلف قبل از دو سال به آن تعلق می گیرد لکن اگر نشود تاریخ دقیق تخلف را در دوره زمستان اخیرالذکر مشخص نمود جریمه تکرار تخلف قبل از دو سال به آن تعلق نمیگیرد.
پ- چنانچه بابت ارتکاب به تخلفات بند (ب) ماده (36) این قانون، به دلیل تسلیم اظهارنامه یا پرداخت در موعد تعیین شده توسط سازمان (پس از مهلت مقرر در ماده (4) قانون) مشمول جریمه موضوعه گردد، تخلف مزبور مبنای محاسبه جریمه تکرار تخلف قبل از دو سال (جریمه سه برابر مالیات پرداخت نشده) نمیباشد. مثال15: برای دوره بهار سال 1403 در مهلت مقرر ماده (4) قانون یادشده در سامانه مؤدیان مبلغ 100 ریال مالیات و عوارض فروش و مبلغ 70 ریال مالیات و عوارض خرید (منتج به میزان بدهی ابرازی به مبلغ 30 ریال) برای مؤدی درج گردیده است. سازمان امور مالیاتی مهلت 31 روزهای پس از موعد مقرر ماده (4) قانون را جهت مهلت تسلیم (اصلاح، تکمیل و استرداد) اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده دوره بهار 1403 و پرداخت مالیات و عوارض متعلقه توسط مؤدیان در نظر گرفته است. مؤدی در بازه زمانی فوق بابت یک فقره فروش با مالیات و عوارض 50 ریال، اقدام به اصلاح اظهارنامه و پرداخت مانده بدهی به مبلغ 80 ریال (در تاریخ 1403/05/31) نموده است. در این حالت مأخذ محاسبه جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، مبلغ 50 ریال میباشد. چنانچه بر اساس گزارش رسیدگی دوره بعد مالیات بر ارزش افزوده مؤدی (دوره تابستان سال 1403) مبلغ 70 ریال مالیات و عوارض بابت کتمان معامله تعیین گردد، در این حالت جریمه موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، برای دوره تابستان مبلغ 140 ریال (معادل دو برابر مالیات و عوارض پرداخت نشده تا موعد مقرر ماده (4) قانون ناشی از تخلف یادشده) میباشد و جریمه تکرار تخلف قبل از دو سال (سه برابر مالیات پرداخت نشده) به آن تعلق نمیگیرد.
ت- ملاک تعیین جرائم موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مورد اشاره بر مبنای مندرجات اظهارنامه تسلیمی در موعد مقرر قانونی/خلاصه عملکرد یا اطلاعات سامانه مؤدیان (حسب مورد) میباشد؛ لذا در صورت اعمال جریمه بند (الف) ماده مذکور، اخذ جرائم موضوع بند (ب) این ماده (موارد مرتبط با اطلاعات اظهار شده یا ثبت شده در سامانه مؤدیان/خلاصه عملکرد) به صورت همزمان موضوعیت ندارد، لیکن مشمولیت مؤدی بابت جریمه بند (الف) ماده (36) قانون صدرالاشاره، مانع از تعلق جریمه مواردی در بند (ب) ماده یاد شده که ارتباطی با اطلاعات اظهار شده یا ثبت شده در سامانه مؤدیان/خلاصه عملکرد ندارد، شامل ثبت معامله خود به نام غیر و یا معامله غیر به نام خود و استناد به اسناد صوری، در صورت احراز، نخواهد بود.
ث- مطابق قسمت اخیر ماده (5) قانون تسهیل تکالیف مؤدیان جهت اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، اخذ جریمه موضوع بند (الف) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 بابت عدم عضویت در سامانه مؤدیان، بلاموضوع خواهد بود؛ لیکن در صورتی که مؤدیان مشمول قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان نسبت به ثبتنام در نظام مالیاتی اقدام ننموده باشند، تا زمان ثبتنام در نظام مالیاتی، مشمول جریمه عدم عضویت در سامانه مؤدیان خواهند شد.
ج- درصورتی که ارتکاب به تخلفات بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 منجر به ایجاد بدهی گردد، صرفاً میزان بدهی ایجاد شده ناشی از تخلفات موضوع این بند (پرداخت نشده تا موعد مقرر ماده (4) قانون) به عنوان مأخذ محاسبه جریمه قرار میگیرد و مانده بدهی ابرازی مالیات بر ارزش افزوده پرداخت نشده مؤدی در موعد مقرر قانونی (از جمله تقسیط مالیات و عوارض) مشمول جریمه بند یادشده نمیباشد.
چ- جریمههای معنونه در بندهای این بخشنامه و مبلغ مسترد شده غیرواقعی، طی برگ مطالبه، محاسبه و مطالبه میشود.
ح- در کلیه مواردی که در مراجع حل اختلاف مالیاتی، مبالغ مالیات و عوارض مورد تعدیل قرار میگیرد، کلیه جرایم مالیاتی محاسبه شده بر مبنای مبلغ مالیات و عوارض نیز میبایست براساس آخرین مبلغ مالیات و عوارض تعدیل شده مورد تخلف با رعایت سایر مقررات مربوط، محاسبه گردد.
خ- چنانچه محاسبه و یا وصول جرائم موضوع بند (ب) ماده (36) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، منطبق با ترتیبات این بخشنامه انجام نشده باشد، میبایست مطابق مقررات بند (2) ماده (30) آیین نامه اجرایی ماده (219) قانون مالیاتهای مستقیم و همچنین بند پایانی بخشنامه شماره 200/21266/ص مورخ 1404/12/03، برگ قطعی اصلاحی، صادر و حسب مورد، مازاد وصولی از این حیث نیز برابر مقررات مسترد شود.
د- مطابق مقررات بند (ج) بخشنامه شماره 200/1403/53 مورخ 1403/11/18، صحت صورتحساب الکترونیکی صادره توسط فروشنده که به کارپوشه اختصاصی خریدار در سامانه مؤدیان منتقل شده و همچنین منظور شدن آن به عنوان اعتبار مالیاتی برای خریدار درصورتیکه فاقد برچسب عبور از حد مجاز موضوع ماده (6) قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان باشد، از حقوق مکتسبه خریداران محسوب گردیده و عدم پذیرش آن در فرایند حسابرسی و دادرسی مالیاتی خریدار فاقد موضوعیت میباشد. منظور شدن بهعنوان اعتبار مالیاتی (مالیات و عوارض خرید) صورتحساب الکترونیکی معاملاتی که نسیه بودن آن مطابق قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 در سامانه مؤدیان ثبت شده متناسب با میزان پرداخت ثبت و تأیید شده توسط طرفین در سامانه مؤدیان مشمول حکم این بند خواهد بود. در اجرای بند مذکور، چنانچه مأموران مالیاتی مطابق مقررات از جمله ماده (9) قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، نسبت به حسابرسی و عدم پذیرش اعتبار در اجرای تبصرههای ماده (8)، تبصره (2) ماده (10)، تبصره (3) بند (الف) ماده (26) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 حسب مورد، اقدام نمایند، میبایست علاوه بر اصل مالیات و عوارض، نسبت به مطالبه جرائم متعلقه از جمله بند (ب) ماده 36 و ماده 37 قانون نیز اقدام نمایند. شایان ذکر است چنانچه صادرکنندگان صورتحسابهای الکترونیکی مبنای پذیرش اعتبار مالیاتی، در فهرست سیاه دستورالعمل اجرایی شناسایی و پیشگیری از تشکیل و فعالیت شرکتهای صوری موضوع مصوبه شماره 66402/62841 مورخ 1403/04/24 ستاد هماهنگی مبارزه با مفاسد اقتصادی قرار گیرند یا براساس احکام مراجع قضایی، مشخص شود صورتحسابهای الکترونیکی مبنای اعطای اعتبار مالیاتی، غیرواقعی بودهاند، مطابق فراز آخر ماده (4) قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، نسبت به حذف اثرات مالیاتی (اعتبارات پذیرفته شده) وفق صورتحسابهای مذکور از سامانه مؤدیان، اقدام و علاوه بر اعتبار مالیاتی اعمال شده غیرواقعی، نسبت به مطالبه جرایم متعلقه از جمله جرایم موضوع بند (ب) ماده (36) و ماده (37) قانون مالیات بر ارزش افزوده نیز اقدام خواهد شد.
این بخشنامه جایگزین بخشنامه شماره 200/1402/27 مورخ 1402/12/28 از تاریخ صدور میشود.
